حَتَّى يَقْعُدَ عَلَى عُجْزَةِ جَهَنَّمَ وَ يَأْخُذَ زِمَامَهَا بِيَدِهِ ، وَ قَدْ عَلَا زَفِيرُهَا ، تا آنكه مىفرمايد : فَإِنْ شَاءَ يَذْهَبُ بِهَا يَمْنَةً وَ إنْ شَاءَ يَذْهَبُ بِهَا يَسْرَةً « 1 » . و حاصل مطلب آنكه در روز قيامت جهنّم را مىآورند ؛ كما آنكه در قرآن كريم است : وَ جِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ . « 2 » و جهنّم داراى زمام و دهانه و لگامى است ، و على أمير المؤمنين عليه السّلام بر پشت جهنّم مىنشيند و لگام او را در دست مىگيرد ، در حالى كه صداى شراره‌هاى آتش آن بلند است ؛ و اگر على بخواهد جهنّم را به طرف راست مىبرد ، و اگر بخواهد به طرف چپ مىبرد ؛ و هر كجا دشمنان و معاندان خدا و رسول خدا و مقام ولايت باشند جهنّم آنان را در كام خود فرو مىبرد . در اينكه جهنّم را مىآورند و زمامش به دست على است شكّى نيست ؛ ولى آيا آن جهنّم مانند مركب‌هاى دنيا چون شتر و قاطرى است كه على بر آن سوار شود ؟ و دهانه و لجامش همانند لجامهاى مركوب‌هاى دنيوى است ؟ مسلّماً چنين نيست ؛ بلكه آن مركوب و نشيمنگاهش و لجامش و حركتش به طرف راست و چپ ، همه متناسب با آن عالم است . و همانطور كه خود آن عالم غير اين جهان است ؛ آنجا غيب است و اينجا شهود ؛ آنجا باطن است و اينجا

--> ( 1 ) همين كتاب ، مجلس 65 ، ص 401 ( 2 ) صدر آيه 23 ، از سورهء 89 : الفجر